مقایسه بازدهی بازارهای مالی ایران در یک ماه؛ برنده ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ کدام بازار بود؟

در یک ماه منتهی به ۲۰ مرداد ۱۴۰۵، بازارهای مالی ایران عملکردی کاملاً متفاوت داشتند. نقره با حدود ۱۴.۲ درصد رشد در صدر قرار گرفت و شاخص کل بورس نیز با بازدهی حدود ۱۰.۷ درصدی یکی از بهترین عملکردها را ثبت کرد. طلا و سکه هم صعودی بودند، اما رشد دلار به‌مراتب کمتر از بازار طلا و بورس بود.

اگر ۲۰ تیر ۱۴۰۵ را نقطه شروع در نظر بگیریم، تصویر بازارهای مالی ایران در ۲۰ مرداد نشان می‌دهد که سرمایه‌گذار در این یک ماه، بسته به انتخاب بازار، می‌توانسته تفاوت قابل‌توجهی در بازدهی تجربه کند.

در این گزارش، بازدهی بورس، طلا، نقره، سکه امامی، دلار آزاد و بیت‌کوین را در بازه ۲۰ تیر تا ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ مقایسه می‌کنیم و در ادامه بررسی می‌کنیم چه عواملی باعث شد برخی بازارها از سایر گزینه‌ها جلو بزنند.

نکته: بازدهی‌های این گزارش بر اساس تغییر قیمت دارایی‌ها محاسبه شده‌اند و هزینه‌هایی مانند کارمزد معامله، اختلاف قیمت خرید و فروش، مالیات، اجرت طلا و سایر هزینه‌های معاملاتی در آنها لحاظ نشده است.

نکات کلیدی مقاله

• 🥇 نقره با حدود ۱۴.۲٪ رشد، بهترین عملکرد یک‌ماهه را داشت.
• 🥈 شاخص کل بورس حدود ۱۰.۷٪ رشد کرد و در رتبه دوم قرار گرفت.
• 🥉 طلای ۱۸ عیار حدود ۹.۱٪ افزایش قیمت داشت.
• سکه امامی حدود ۷.۱٪ رشد کرد.
• بیت‌کوین در محاسبه ریالی حدود ۴.۷٪ بازدهی داشت.
• دلار آزاد با حدود ۴.۲٪ رشد، کمترین بازدهی را در این مقایسه ثبت کرد.
• رشد دلار، اونس جهانی و انتظارات تورمی از عوامل مهم اثرگذار بر بازارهای طلا و فلزات گران‌بها بودند.
• بازدهی شاخص کل بورس الزاماً با بازدهی پرتفوی تک‌تک سرمایه‌گذاران یکسان نیست.
• بازدهی یک ماه گذشته، تضمینی برای عملکرد ماه آینده نیست.

جدول مقایسه بازدهی بازارهای مالی در یک ماه گذشته

*قیمت‌های ریالی منابع برای خوانایی به تومان تبدیل شده‌اند.

داده‌های قیمت طلا، دلار، سکه و رمزارز از گزارش‌های روزانه TGJU و داده شاخص بورس از گزارش‌های بازار سرمایه استخراج شده است. در ۲۰ تیر، طلای ۱۸ عیار حدود ۱۷۵.۰۶۶ میلیون ریال و دلار حدود ۱.۷۹۶۹ میلیون ریال معامله می‌شد. در ۲۰ مرداد، این ارقام به حدود ۱۹۰.۹۰۹ میلیون و ۱.۸۷۲ میلیون ریال رسیدند.

نقره؛ بازدهی که از طلا و بورس هم جلو زد

اگر معیار را تغییر قیمت در فاصله ۲۰ تیر تا ۲۰ مرداد قرار دهیم، نقره بهترین عملکرد را در میان دارایی‌های بررسی‌شده ثبت کرده است. قیمت هر گرم نقره در ۲۰ تیر حدود ۳,۵۹۳,۴۰۰ ریال بود و در ۲۰ مرداد به حدود ۴,۱۰۲,۳۰۰ ریال رسید. این تغییر معادل حدود ۱۴.۲ درصد رشد است.

جالب اینکه گزارش روز ۲۰ مرداد TGJU نیز رشد ماهانه نقره را بیش از ۱۳ درصد اعلام کرده است؛ اختلاف جزئی میان این رقم و محاسبه ۲۰ تیر تا ۲۰ مرداد، به تفاوت روز مبنا و زمان ثبت قیمت‌ها مربوط می‌شود. در واقع، عملکرد نقره در این بازه یک پیام مهم برای سرمایه‌گذاران دارد: در دوره‌هایی که هم قیمت جهانی فلزات گران‌بها و هم نرخ ارز داخلی در حال رشد هستند، نقره می‌تواند از ترکیب این دو محرک منتفع شود. با این حال، نوسان نقره معمولاً بیشتر از طلای ۱۸ عیار است و همین موضوع باعث می‌شود بازده بالاتر آن الزاماً به معنی ریسک کمتر نباشد.

بورس؛ جهش دوباره شاخص کل

یکی از مهم‌ترین اتفاقات یک ماه گذشته، تغییر چهره بازار سهام بود. شاخص کل بورس در پایان معاملات ۲۰ تیر در سطح ۵ میلیون و ۱۸۲ هزار و ۶۲۱ واحد قرار داشت. در پایان معاملات ۲۰ مرداد، این شاخص به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار و ۵۱۱ واحد رسید. به این ترتیب، شاخص کل طی این بازه حدود ۱۰.۷ درصد رشد کرد.

رشد ۲۰ مرداد نیز قابل توجه بود؛ شاخص کل در همان روز بیش از ۸۲ هزار واحد، معادل حدود ۱.۴۶ درصد، افزایش یافت و به قله جدیدی رسید. شاخص هم‌وزن نیز حدود ۱.۱۲ درصد رشد کرد که نشان می‌دهد صعود بازار فقط به چند نماد بزرگ محدود نبوده است. اما نکته مهم درباره بورس این است که بازدهی شاخص کل الزاماً برابر با بازدهی پرتفوی یک سرمایه‌گذار نیست.

ممکن است شاخص کل ۱۰.۷ درصد رشد کرده باشد، اما سهام یک سرمایه‌گذار کمتر یا بیشتر از این مقدار بازدهی داشته باشد. ترکیب پرتفوی، انتخاب صنعت و زمان ورود و خروج می‌تواند نتیجه نهایی را به شکل محسوسی تغییر دهد. این موضوع برای مقایسه بورس با بازارهایی مانند طلا و دلار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خرید دلار یا طلای خام، از نظر محاسبه بازده قیمتی ساده‌تر است، در حالی که بازار سهام مجموعه‌ای از دارایی‌های متفاوت است.

طلا؛ همچنان یکی از برندگان بازار

طلای ۱۸ عیار نیز طی این یک ماه عملکرد قدرتمندی داشت. قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در ۲۰ تیر حدود ۱۷.۵ میلیون تومان بود و در ۲۰ مرداد به حدود ۱۹.۱ میلیون تومان رسید. یعنی قیمت طلا در این بازه حدود ۹.۱ درصد افزایش پیدا کرد.

داده‌های روز ۲۰ مرداد نیز نشان می‌دهد قیمت طلای ۱۸ عیار در مقایسه با ماه قبل حدود ۸.۱ درصد افزایش داشته است؛ این اختلاف با محاسبه ۲۰ تیر تا ۲۰ مرداد به دلیل تفاوت روز مبناست. رشد طلا را نمی‌توان تنها با افزایش دلار توضیح داد. قیمت طلای داخلی تحت تأثیر ترکیبی از نرخ دلار، قیمت اونس جهانی طلا و حباب و شرایط عرضه و تقاضای داخلی قرار دارد.

در همین روزها، اونس جهانی طلا نیز در محدوده‌های بالایی معامله شد و در ۲۰ مرداد به حوالی ۴۴۰۰ دلار رسید. بنابراین در این مقطع، طلا از دو محرک مهم برخوردار بود: رشد قیمت جهانی طلا و افزایش نرخ ارز داخلی.

سکه امامی؛ عقب‌تر از طلا اما همچنان مثبت

سکه امامی در این یک ماه حدود ۷ درصد افزایش قیمت داشت. قیمت سکه امامی در ۲۰ تیر حدود ۱۷۶.۹۸۵ میلیون تومان بود و در ۲۰ مرداد به حدود ۱۸۹.۵ میلیون تومان رسید.

عملکرد سکه از طلای ۱۸ عیار ضعیف‌تر بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد در این بازه رشد قیمت طلای خام لزوماً با افزایش همان نسبت در سکه همراه نشده است.

یکی از متغیرهای مهم در تحلیل سکه، حباب سکه است. در ۲۰ مرداد، حباب سکه امامی در گزارش TGJU حدود ۳۵.۷۶ میلیون ریال ثبت شده بود. بنابراین برای تحلیل سکه نباید فقط ارزش طلای موجود در آن را در نظر گرفت؛ رفتار تقاضا و تغییرات حباب نیز می‌تواند بازدهی سکه را از طلای خام جدا کند.

بیت‌کوین؛ رشد محدودتر در بازار جهانی، اما متفاوت در ایران

بیت‌کوین در بازار جهانی طی این بازه عملکردی نسبتاً کم‌نوسان داشت. در ۲۰ مرداد، قیمت جهانی بیت‌کوین حوالی ۶۴ هزار دلار قرار داشت و گزارش TGJU رشد یک‌ماهه جهانی آن را حدود ۰.۴۵ درصد اعلام کرد.

اما برای سرمایه‌گذار ایرانی داستان متفاوت است. بیت‌کوین در بازار داخلی از دو متغیر تأثیر می‌گیرد: قیمت جهانی بیت‌کوین + نرخ دلار

در نتیجه، حتی اگر بیت‌کوین در برابر دلار تقریباً ثابت باشد، افزایش نرخ دلار می‌تواند قیمت ریالی آن را افزایش دهد. قیمت بیت‌کوین در بازار داخلی در ۲۰ تیر حدود ۱۱۴ میلیارد ریال و در ۲۰ مرداد حدود ۱۱۹.۳ میلیارد ریال گزارش شده است؛ بنابراین بازده ریالی آن در این بازه حدود ۴.۷ درصد بوده است. این اختلاف میان بازده دلاری و ریالی بیت‌کوین یکی از نکات مهمی است که در مقایسه بازارهای ایران نباید نادیده گرفته شود.

دلار؛ چرا با وجود رشد، برنده این ماه نبود؟

دلار آزاد در ۲۰ تیر حدود ۱۷۹,۶۹۰ تومان قیمت داشت و در ۲۰ مرداد به حدود ۱۸۷,۲۰۰ تومان رسید.در نتیجه، رشد قیمت دلار در این بازه حدود ۴.۲ درصد بوده است. این عدد در مقایسه با طلا، بورس و نقره پایین‌تر است. البته این موضوع به معنی ضعیف بودن دلار به عنوان دارایی نیست. دلار در اقتصاد ایران بیشتر نقش ذخیره ارزش و پوشش ریسک کاهش ارزش پول را دارد و بسیاری از سرمایه‌گذاران اصلاً با هدف کسب بیشترین بازدهی کوتاه‌مدت وارد آن نمی‌شوند.

نکته جالب این است که دلار در ۲۷ تیر به سقف حدود ۱۹۴,۵۰۰ تومان نیز رسیده بود و سپس بخشی از این رشد را پس گرفت. بنابراین بازدهی نقطه به نقطه دلار در ۲۰ تیر تا ۲۰ مرداد، تمام نوساناتی را که سرمایه‌گذار در طول مسیر تجربه کرده نشان نمی‌دهد.

اگر ۱۰۰ میلیون تومان سرمایه داشتیم چه می‌شد؟

برای درک بهتر اختلاف عملکرد بازارها، فرض کنیم در ۲۰ تیر ۱۴۰۵ مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان را در هر بازار سرمایه‌گذاری می‌کردیم و تا ۲۰ مرداد نگه می‌داشتیم. با فرض بازدهی‌های قیمتی بالا:

این محاسبه صرفاً برای مقایسه عملکرد دارایی‌هاست و هزینه معامله، اسپرد، کارمزد، اجرت طلا، مالیات و سایر هزینه‌ها را در نظر نمی‌گیرد.

چرا بازارها چنین تفاوتی داشتند؟

اگر فقط جدول بازدهی را ببینیم، ممکن است تصور کنیم سرمایه‌گذار باید همیشه به سراغ بازاری برود که بیشترین رشد را داشته است؛ اما چنین نتیجه‌ای از داده‌های یک ماهه به دست نمی‌آید. در این دوره، چند عامل همزمان روی بازارها اثر گذاشتند.

• از یک طرف، دلار رشد کرد و همین موضوع به افزایش ارزش ریالی دارایی‌هایی مانند طلا و بیت‌کوین کمک کرد.
• از طرف دیگر، اونس جهانی طلا در سطوح بالایی قرار گرفت و این عامل در کنار رشد دلار، به طلا و نقره داخلی قدرت بیشتری داد.
• در بازار سهام نیز شرایط متفاوت بود. بورس پس از دوره‌ای از فشار فروش، وارد موج صعودی شد و شاخص کل در ۲۰ مرداد برای چندمین بار سقف تاریخی جدیدی ثبت کرد.

بنابراین رشد بازارها از یک علت واحد ناشی نمی‌شود؛ بلکه ترکیبی از نقدینگی، انتظارات تورمی، نرخ ارز، قیمت جهانی کالاها، شرایط سیاسی و رفتار سرمایه‌گذاران مسیر هر بازار را تعیین کرده است.

رتبه‌ بندی بازارها در یک ماه منتهی به ۲۰ مرداد ۱۴۰۵

اگر صرفاً بازدهی قیمتی را معیار قرار دهیم، رتبه‌بندی بازارهای بررسی‌شده به این شکل است:

۱. نقره — حدود ۱۴.۲ درصد

۲. بورس — حدود ۱۰.۷ درصد

۳. طلای ۱۸ عیار — حدود ۹.۱ درصد

۴. سکه امامی — حدود ۷.۱ درصد

۵. بیت‌کوین — حدود ۴.۷ درصد

۶. دلار آزاد — حدود ۴.۲ درصد

این رتبه‌بندی یک نکته مهم را نشان می‌دهد: در یک ماه گذشته، افزایش قیمت دلار به‌تنهایی نتوانسته بالاترین بازدهی را در بازارهای ایران ایجاد کند. بازارهایی مانند نقره، بورس و طلا عملکرد بهتری داشته‌اند.

آیا این روند در ماه آینده هم ادامه پیدا می‌کند؟

اینجا دقیقاً جایی است که نباید بازدهی گذشته را با پیش‌بینی آینده اشتباه گرفت. اینکه نقره طی یک ماه ۱۴ درصد رشد کرده، به این معنی نیست که ماه بعد نیز همین مقدار افزایش خواهد داشت. همین موضوع درباره بورس و طلا نیز صدق می‌کند.

برای ماه آینده، چند متغیر اهمیت بیشتری خواهند داشت:

نرخ دلار: هرگونه تغییر جدی در انتظارات ارزی می‌تواند مستقیماً روی طلا، سکه، نقره و دارایی‌های دلاری اثر بگذارد.

اونس جهانی طلا: ادامه روند صعودی طلای جهانی می‌تواند به حمایت از بازار طلای داخلی کمک کند.

نقدینگی و ورود پول به بورس: اگر ورود نقدینگی حقیقی به بازار سهام ادامه پیدا کند، روند صعودی شاخص‌ها می‌تواند ادامه‌دار شود؛ اما کاهش تقاضا می‌تواند بازار را وارد فاز اصلاحی کند.

شرایط سیاسی و اقتصادی: بازارهای ایران به اخبار سیاسی و اقتصادی حساس هستند و تغییر انتظارات می‌تواند در مدت کوتاهی مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.

بیت‌کوین: برای سرمایه‌گذار ایرانی، علاوه بر قیمت جهانی بیت‌کوین، نرخ دلار نیز باید همزمان بررسی شود.

جمع‌ بندی؛ کدام بازار بهترین عملکرد را داشت؟

مقایسه بازارهای مالی ایران در فاصله ۲۰ تیر تا ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که در این بازه، نقره با حدود ۱۴.۲ درصد رشد در صدر بازارهای مورد بررسی قرار گرفت. بورس با بازدهی حدود ۱۰.۷ درصدی و طلای ۱۸ عیار با حدود ۹.۱ درصد رشد نیز عملکرد قدرتمندی داشتند.

در رتبه‌های بعدی، سکه امامی با حدود ۷.۱ درصد، بیت‌کوین با حدود ۴.۷ درصد و دلار آزاد با حدود ۴.۲ درصد رشد قرار گرفتند. با این حال، از این اعداد نباید نتیجه گرفت که بازار دارای بیشترین بازدهی در ماه گذشته، الزاماً بهترین گزینه برای ماه آینده است. تفاوت در ریسک، نقدشوندگی، نوسان و عوامل محرک هر بازار باعث می‌شود انتخاب سرمایه‌گذاری صرفاً بر اساس بازدهی گذشته تصمیم دقیقی نباشد.

برای بررسی مسیر بازارها در ماه آینده، باید علاوه بر عملکرد گذشته، عواملی مانند نرخ دلار، قیمت جهانی طلا و نقره، ورود و خروج نقدینگی از بورس، شرایط اقتصادی و سیاسی و روند بازارهای جهانی را نیز زیر نظر داشت. در نتیجه، اگر معیار فقط بازدهی یک ماه گذشته باشد، نقره برنده این دوره بود؛ اما برای تصمیم‌گیری درباره ماه آینده، هنوز باید منتظر رفتار متغیرهای کلیدی بازار ماند.